|
|
|
15.09.2006. |
Czechowice-Dziedzice położone są w południowej Polsce, w południowej części województwa śląskiego, w Kotlinie Oświęcimskiej, w pobliżu Wisły, przy drodze krajowej Gdańsk - Warszawa - Bielsko-Biała - Cieszyn (K-1), przy trasie krajowej Warszawa - Kraków - Wiedeń, 8km od Bielska - Białej, 80km od Krakowa.
Położenie geograficzne miasta wyznaczają współrzędne:
49 stopni 54 minuty szerokości geograficznej północnej,
19 stopni 00 minut długości geograficznej wschodniej.
Powierzchnia wynosi: Miasto i gmina 66km2 (6648ha)
w tym:
miasto 33km2 (3291ha),
miejscowości wiejskie Bronów, Ligota i Zabrzeg: 33km2 (3357ha)
Najwyższy punkt na terenie miasta leży na wysokości 312,2 m n.p.m., a najniższy punkt 239,0 m n.p.m.
Liczba mieszkańców:
Gmina Czechowice-Dziedzice:
2005: 43288 mieszkańców,
2007: 43305 mieszkańców (w tym mężczyzn: 20881),
2008: 43431 mieszkańców (653 osoby na 1 km2)
Miasto Czechowice-Dziedzice:
2005: 34873 mieszkańców,
2007: 34786 mieszkańców (w tym mężczyzn: 16645),
2008: 34784 mieszkańców (1057 osób na 1 km2)
Wsie wchodzące w skład Gminy Czechowice-Dziedzice: Bronów, Ligota i Zabrzeg:
2005: 8415 mieszkańców,
2007: 8519 mieszkańców (w tym mężczyzn: 4236)
2008: 8647 mieszkańców (258 osób na 1 km2)
Statystyka GUS 2006, 2008
Osiedla miasta:
Osiedle „BARBARA” - Przewodniczący: Andrzej Maj,
Siedziba - Szkoła Podstawowa nr 2 (stara część), Czechowice-Dziedzice, ul. Węglowa 54
Osiedle „DZIEDZICE” - Przewodniczący: Stanisław Pindel, tel 032 215 50 87 , Siedziba Zarządu Strażnica OSP "Dziedzice", Czechowice-Dziedzice, ul. Strażacka 1, Dyżury: - w każdy pierwszy czwartek miesiąca w godz. 18.00-19.00
Osiedle „PÓŁNOC” - - przewodniczący: Edward Buczek, Siedziba Zarządu: Szkoła Podstawowa Nr 7, Czechowice-Dziedzice, ul. Szkolna 6
Osiedle „CENTRUM” - Przewodniczący: Karol Bielas, tel. 032 215-38-19
Siedziba zarządu - Szkoła Podstawowa Nr 5, Czechowice-Dziedzice, ul. Klasztorna 21 Dyżury: - każdy pierwszy czwartek miesiąca w godz. 17.00-18.00
Osiedle „LESISKO” - Przewodniczący: Paweł Lubiński, tel. 032 215-37-66, Siedziba Zarządu: Szkoła Podstawowa Nr 4, Czechowice-Dziedzice, ul. Studencka 4, Dyżury: - dyżur telefoniczny przewodniczącego Zarządu Osiedla, tel. 032 215-37-66
Osiedle „CZECHOWICE-GÓRNE” - Przewodniczący: Stanisław Marszałek, Siedziba Zarządu - Budynek Agronomówki, Czechowice-Dziedzice, ul. Mazańcowicka, Dyżury: - w każdy ostatni czwartek miesiąca w godz. 17.00-18.00
Osiedle „POŁUDNIE” - Przewodniczący: Piotr Kurczyk, tel. 032 214 30 07, Siedziba Zarządu: Szkoła Podstawowa Nr 3, Czechowice-Dziedzice, ul. Lipowska 26, Dyżur:- dyżur telefoniczny przewodniczącego Osiedla, tel. 032 214-07-09
Historia
Na obszarze dzisiejszego miasta istniały przed wiekami trzy wsie: Czechowice, Dziedzice i Żebracz. Pojawiają się one w źródłach historycznych dopiero od XV wieku. Można jednak przyjąć, że występujące w "Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego" biskupa Henryka z Wierzbna (1302-1319) wsie Chatowice Polskie i Chatowice Niemieckie to nasze Czechowice.
Ziemie dzisiejszych Czechowic-Dziedzic były terenami przygranicznymi, w latach 1456-1772 rzeka Biała stanowiła granicę między Królestwem Polskim a ziemiami Korony św. Wacława, a w latach 1742-1918 Wisła była prusko-austriacką granicą państwową. Po I wojnie światowej terytorium dzisiejszego miasta znalazło się w granicach Polski. Czechowice-Dziedzice są jednym z ważniejszych węzłów kolejowych w południowej Polsce. Stąd wiodą szlaki do Czech, Słowacji a także na południe Europy.
W dokumentach historycznych Czechowice występują pod datą 1430r. Żebracz - 1443, Dziedzice - 1480.
Pierwsza wzmianka o kościele parafialnym pod wezwaniem św. Katarzyny w Czechowicach pochodzi z 1447 roku.
Ziemie dzisiejszych Czechowic były terenami przygranicznymi, bowiem płynąca tu rzeka Biała stanowiła granicę państwową między ziemiami Korony św. Wacława a Królestwem Polskim (1456-1772), a po pierwszym rozbiorze Polski stała się wewnętrzną granicą monarchii Habsburgów, oddzielającą Galicję od Śląska Austriackiego. Podobnie rzeka Wisła w latach 1742-1918 była prusko-austriacką granicą państwową. Po pierwszej wojnie światowej Czechowice (Żebracz stała się przysiółkiem Czechowic) i Dziedzice znalazły się w granicach niepodległej Polski.
Do drugiej połowy XIX wieku rolnictwo stanowiło prawie wyłączne źródło utrzymania mieszkańców. Pod koniec XIX wieku Czechowice, Dziedzice i sąsiednie Bielsko stały się ważnymi ośrodkami przemysłowymi Austro-Węgier. Uprzemysłowienie naszych wsi było ściśle związane z lokalizacją w Dziedzicach stacji Cesarsko-Królewskiej Uprzywilejowanej Kolei Północnej Cesarza Ferdynanda, biegnącej z Wiednia do Krakowa i Lwowa. Linię kolejową Bogumin-Dziedzice oraz Dziedzice-Bielsko uruchomiono 17 grudnia 1855 roku, Dziedzice-Oświęcim 1 marca 1856 roku, Dziedzice-Pszczyna w 1867 roku. Drugi tor na odcinku Bogumin-Dziedzice położono w latach 1888-1889. Wzdłuż linii kolejowej powstawały liczne zakłady przemysłowe, jak fabryka podkładów kolejowych (1980), rafineria nafty "Schodnica" (1896), fabryka przetwórstwa metalowego "Cynkownia" (1896), kopalnia węgla kamiennego "Silesia" (wiercenia rozpoczęto w 1900 roku), rafineria nafty "Vacuum Oil Company" (1905), zakład przetworów żywicznych, przetwórstwa ryb morskich, fabryka brykietów węglowych, kilka cegielni i inne.
Bardzo wcześnie wykształciło się tutaj polskie samookreślenie narodowej silna polska świadomość narodowa. Tu działali budziciele polskości, autorzy polskich katolickich modlitewników: ks. Błażej Olejak ("Droga Krzyżowa", ks. Antoni Janusz ("Kancyonał katolicki") oraz ks. Józef Londzin - działacz narodowy, pisarz, prezes Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego. Jednocześnie powstały w Dziedzicach i Czechowicach: Towarzystwo Naukowej Pomocy dla Księstwa Cieszyńskiego (1872), Macierz Szkolna Księstwa Cieszyńskiego, Kółko Rolnicze wraz z Czytelnią (1887), Ochotnicza Straż Ogniowa w Dziedzicach z polską komendą (1892), Ochotnicza Straż ogniowa w Czechowicach (1900), Związek Śląskich Katolików, koło Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, Towarzystwo Szkoły Ludowej, gniazdo"Sokoła" (1905), Związek Strzelecki i inne. Z tych wsi wyszła liczna grupa patriotycznej młodzieży, która wstąpiła do Legionów Polskich Józefa Piłsudzkiego. W okresie międzywojennym nadal trwała rozbudowa przemysłu. Powstała fabryka Spółki Akcyjnej Przemysłu Elektrycznego "Czechowice" (1921), Fabryka Kabli Clement Zahm Spółka z o.o. (1931), Fabryka Galanterii Żelaznej, późniejsza fabryka rowerów "Apollo" (od 1937), fabryka zapałek, maszyn i pomp, papieru i wiele innych.
Możliwość dobrego zarobku spowodowała podniesienie poziomu życia mieszkańców całego regionu oraz rozwój budownictwa mieszkalnego. Lokalne władze miały możliwość rozwoju infrastruktury typu miejskiego. Nadal wysoka była aktywność kulturalna i polityczna mieszkańców. Powstało kilka domów kultury, w których działalność prowadziły: Macierz Szkolna Księstwa Cieszyńskiego, "Sokół", "Siła", Związek Strzelecki, Związek Legionistów Polskich. Działało kilka chórów, kilka amatorskich scen teatralnych, kina i liczne kluby sportowe. Dziedzice, a zwłaszcza Czechowice, znalazły się w gronie przodujących gmin w województwie katowickim.
W okresie okupacji hitlerowskiej tereny te zostały włączone do Rzeszy Niemieckiej. Rozpoczęły się przymusowe zsyłki na roboty w głąb Rzeszy, wywłaszczenia, łapanki uliczne i domowe, deportacje do obozów koncentracyjnych, wyroki śmierci i publiczne egzekucje. Zniszczono całe polskie życie organizacyjne i polityczne oraz polskie szkolnictwo. Do 1940 roku istniały samodzielne gminy Czechowice i Dziedzice, które wkrótce połączono w jedna jednostkę organizacyjną.
W lutym 1945 roku nastąpiło wyzwolenie tych ziem przez armię radziecką, a pierwsze miesiące nowej władzy rozpoczęły okres bratobójczych walk.
Prawa miejskie nadano połączonym gminom w dniu 14 grudnia 1950 roku na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów, a miasto miało nosić nazwę Czechowice. Wywołało to niezadowolenie mieszkańców Dziedzic, którzy podjęli działania na rzecz przywrócenia nazwy Dziedzice. W wyniku tych starań Prezes Rady Ministrów rozporządzeniem z dnia 13 listopada 1958 roku przywrócił nazwę Czechowice-Dziedzice.
Zmieniał się także obszar miasta. W 1950 roku z sąsiedniej gminy Ligota włączono do niego przysiółek Podkępie, natomiast w 1957 roku w Ligocie przekazano stary czechowicki przysiółek Koło. W dniu 1 lutego 1977 rokuzostały zlikwidowane sąsiednie gminy Ligota i Bestwina i w całości włączone do Czechowic-Dziedzic. Niezadowolona z tego Bestwina po prawie sześciu latach starań rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 października 1982 roku odzyskała utraconą samodzielność.
Do 1975 roku miasto Czechowice-Dziedzice było w województwie katowickim w powiecie bielskim. Po likwidacji powiatów, pomimo utworzenia województwa bielskiego, Czechowice-Dziedzice nie weszły w skład nowego województwa. Obecnie poza obszarem miejskim w skład jednostki administracyjnej wchodzą sołectwa: Bronów, Ligota i Zabrzeg. Pierwsze dwa mają charakter rolniczy, natomiast Zabrzeg posiada podmiejską zabudowę willową.
Miasto charakteryzuje się luźną i rozproszoną zabudową, a skupiska mieszkalne przemieszane są z zabudową fabryczną. Centrum administracyjne, którego budowę rozpoczęto w okresie międzywojennym, ulokowano w dzielnicy Lesisko, pomyślanej przez architekta jako"miasto-ogród".
Czechowice-Dziedzice są jednym z ważniejszych węzłów kolejowych w południowej Polsce. Stąd wiodą szlaki do Czech i Słowacji, na południe Europy oraz piękne zakątki górskie Beskidu Śląskiego i Żywieckiego.
Na podstawie folderu promocyjnego Czechowic-Dziedzic; wydanego na zlecenie Urzędu Miejskiego w Czechowicach-Dziedzicach.
|
|
|
|
